Białoruś

02.04.2012

Sektor bankowy na Białorusi

Tomasz Kawka

Działalność systemu bankowego na Białorusi jest regulowana przez Konstytucję Republiki Białoruś oraz Bankowy Kodeks Republiki Białoruś. Ustawa zasadnicza stwierdza, że system bankowy jest jednym z elementów białoruskiego systemu finansowo-kredytowego. 

Składa się on z Narodowego Banku Białorusi (NBB) i innych banków.  Funkcjami banku centralnego są[1]:

NBB składa się z aparatu centralnego i oddziałów, znajdujących się zarówno na terytorium Białorusi, jak i poza nim. Organami zarządzającymi bankiem są: Zarząd Banku Narodowego i Rada Dyrektorów. Zarząd jest organem kolegialnym, którego skład ilościowy  i jakościowy określa Prezydent Białorusi za zgodą Rady Republiki[2]. Obecnie jest to 13 członków[3]. Członkowie Zarządu nie mogą zajmować innych stanowisk państwowych. Pełnią oni swoją funkcję przez pięć lat. Decyzje są podejmowane zwykłą większością głosów przy quorum 70 % członków i obecności prezesa Zarządu lub jego zastępcy. Prezes zarządza działalnością NBB, a także reprezentuje go na zewnątrz jako bank centralny i organ państwowy. Rada Dyrektorów jest natomiast kolegialnym organem wykonawczym. Przewodniczącym jest równocześnie Prezes Zarządu NBB. Członkowie Rady są wyznaczani przez Zarząd. Postanowienia przyjmuje się zwykłą większością głosów przy uczestnictwie co najmniej 70 % członków[4].

Kompetencje NBB rozciągają się na kwestie m. in.:

NBB wraz z rządem Białorusi zapewnia prowadzenie jednolitej polityki pieniężnej  i kredytowej. Majątek posiadany przez bank centralny służy wypełnianiu przez niego przewidzianych w ustawie funkcji. Zarządza on też państwowymi rezerwami złota. Kapitał zakładowy banku wynosi 250 mld białoruskich rubli. Oprócz tego posiada on fundusz rezerwowy i inne, jak również rezerwy na zabezpieczenie ryzyk bankowych[5].

NBB jest zwolniony ze wszystkich podatków i opłat. Zysk pochodzi z wykonywania przez bank operacji zgodnie z istniejącym ustawodawstwem. 80 % zysku jest przekazywane na rzecz Agencji ds. Gwarantowanej Rekompensaty Depozytów Osób Fizycznych, a pozostała część na zwiększenie kapitału zakładowego, rezerwowego i innych[6]. Pokrycie strat następuje ze środków funduszu rezerwowego.

Rokiem bilansowym dla banku jest rok kalendarzowy. Do 15 kwietnia należy złożyć roczne sprawozdanie finansowe na ręce Prezydenta, który go zatwierdza. Co kwartał informuje go również o rozmiarze emisji pieniądza, stopniu wykonania „Ogólnych kierunków polityki pieniężnej i kredytowej Republiki Białoruś” oraz stanie rezerw złota.

NBB nie odpowiada za zobowiązania państwa i na odwrót, poza wypadkami przewidzianymi w ustawach. Organy państwowe nie mają prawa wpływać na działalność banku. Bank centralny nie może być udziałowcem organizacji gospodarczych i innych osób prawnych ( z wyjątkiem organizacji o charakterze bankowym i podobnym), jeśli nie zezwoli na to Prezydent. Może natomiast być członkiem międzynarodowych organizacji bankowych. NBB reprezentuje Białoruś na forum międzynarodowym w sprawach polityki pieniężnej i kredytowej, regulowania walutowego i pozostałych, znajdujących się w jego kompetencjach. Dla wypełniania swoich funkcji może otwierać swoje przedstawicielstwa w innych krajach[7]

NBB posiada wyłączne prawo do emisji środków pieniężnych na terytorium Białorusi (tj. białoruskiego rubla). Wprowadzanie do obiegu innych banknotów i monet jest zabronione[8].

Bank centralny wpływa na banki komercyjne za pomocą następujących instrumentów[9]:

Nadzór bankowy jest pełniony przez Narodowy Bank Białorusi. Głównym jego celem jest kontrola, czy banki i inne instytucje bankowe stosują się do przepisów prawa. NBB ustala normy bezpiecznego funkcjonowania, przeprowadza kontrole, wydaje decyzje o naprawie wykrytych nieprawidłowości i podejmuje działania wobec naruszających przepisy. Bank centralny dokonuje państwowej rejestracji banków i wydaje licencje na ich działalność. Powodem odmowy rejestracji mogą być np. zaległości wobec budżetu czy pracowników lub niezłożenie w terminie wszystkich dokumentów. Licencja daje prawo wykonywania operacji bankowych, takich jak np. prowadzenie rachunków, przyjmowanie depozytów itp. Licencję można odebrać m. in. za naruszanie normatywów określonych przez NBB, niewypełnienie jego zaleceń lub nierzetelne prowadzenie sprawozdawczości finansowej.  NBB ma prawo reorganizować banki stwarzające zagrożenie dla całego systemu bankowego. Reorganizacja jest możliwa dla banków, w których poziom kapitału zakładowego nie spadł poniżej minimalnego poziomu określanego przez bank centralny. Odbywa się to wyłącznie drogą przyłączenia jednego banku do drugiego[10]. Bank centralny nadzoruje też transakcje na rynku bankowym - dla uzyskania zgody na nabycie powyżej 5 % udziałów w instytucji kredytowej przez podmioty powiązane lub powyżej 10 % udziałów konieczne jest przedłożenie  NBB odpowiednich dokumentów[11].

Białoruś nie posiada stricte systemu gwarantowania depozytów. Jedynym aktem normatywnym o tym charakterze jest Dekret Prezydenta z listopada 2008 r., stanowiący, że państwo gwarantuje nienaruszalność wkładów w walutach białoruskiej i obcych[12].

Banki komercyjne na Białorusi

Banki komercyjne są instytucjami niezależnymi – banki nie odpowiadają za zobowiązania państwa i vice versa[13]. Banki mogą być zakładane przez osoby fizyczne i prawne. Warunkiem otrzymania licencji jest przedłożenie[14]:

Banki komercyjne muszą zgromadzić kapitał w wysokości 25 mln €. Kapitał zakładowy powinien być wniesiony w postaci środków pieniężnych i składać się ze środków własnych założycieli. Aport rzeczowy nie może przekraczać 20 %[15]. Możliwe jest tworzenie banków z udziałem nierezydentów i otwieranie przedstawicielstw na okres do trzech lat[16]

Bank może zakończyć działalność z inicjatywy swoich założycieli lub uprawnionego organu banku. Należy o tym poinformować w prasie.  Roszczenia zaspokaja się ze środków pieniężnych i majątku banku. W pierwszym rzędzie zaspokaja się posiadaczy depozytów, potem wypłaca się alimenty, rozlicza się z budżetem, spłaca się zadłużenie wobec kredytodawców, indywidualnych przedsiębiorców i osób prawnych, Narodowego Banku Białorusi z tytułu udzielonych kredytów i pozostałych wierzycieli[17]. Bankom nie wolno[18]:

Deponenci mogą zakładać lokaty w  bankach komercyjnych, mogą rozporządzać wkładami i otrzymują dochody w postaci odsetek lub w innych formach. Wkłady są ubezpieczone. Likwidacja rachunku następuje w przeciągu 30 dni, bank nie ma prawa odmówić obsługi rozliczeniowo-kasowej. Pracownicy banku są zobowiązani do zachowania tajemnicy operacji. Istnieje również możliwość prowadzenia rozliczeń bezgotówkowych i korzystania z innych usług bankowych.

Według stanu na marzec 2011 r. na Białorusi działa 31 banków komercyjnych[19]. Banków znajdujących się w stadium likwidacji jest 24[20] i tyle samo reorganizowanych[21]. Kapitał zakładowy całego systemu bankowego wyniósł na dzień 1 stycznia 2010 r. 9555,8 mld rubli[22]. Charakterystyczna dla białoruskiego sektora bankowego jest największa              w krajach WNP koncentracja - 82 % kapitału znajduje się w pięciu największych bankach. Spory udział mają banki państwowe - 77 % kapitału i 85 % środków osób fizycznych zgromadzonych na rachunkach należy właśnie do nich. Białoruś legitymuje się najlepszymi wskaźnikami rentowności - rentowność kapitału wyniosła w 2010 r. 13,1 %, a rentowność aktywów 1,9 %. Co zaskakujące, stwierdzono w początkach 2009 r. tylko 0,3 % przeterminowanych zobowiązań i 0,6 % problematycznych. W 2009 r. kredyty udzielone osobom fizycznym stanowiły 28 % ogółu, w walutach obcych 31 %. Kredytów długoterminowych było 73 %[23]. W ujęciu absolutnym udzielono 44,8 tryliona rubli kredytów długoterminowych, 17,8 tryliona krótkoterminowych i 10,5 tryliona inwestycyjnych. Sytuacja ekonomiczna białoruskich banków zaczyna się stopniowo polepszać - środki podmiotów gospodarczych na rachunkach wzrosły o 19,4 %, kapitał bankowy o 17, 7 %, a środki nierezydentów o 50,1 %. Zysk całkowity wyniósł 1084,2 mld rubli.  W dalszym ciągu na wysokim poziomie utrzymuje się oprocentowanie kredytów i depozytów - w grudniu 2009 r. roczna stopa procentowa dla nowych depozytów wyniosła 17,4 %, dla przedłużanych 20,9 %, a dla kredytów 18,4 %. Na Białorusi działają systemy kart płatniczych - własny BielKart  i międzynarodowe EUROPAY/MASTERCARD oraz VISA[24].

Białoruś dąży do integracji własnego systemu płatniczego z innymi krajami WNP, ale współpracuje też z innymi państwami. Owocem tego było m. in. otwarcie dla Białorusi przez Chiny linii kredytowej o wartości 5,7 mld USD rocznie. 

Reformy białoruskiego systemu bankowego

Podobnie jak w przypadku Federacji Rosyjskiej, również na Białorusi podejmuje się próby reform systemu bankowego. Według ekspertów, konieczna jest m. in. optymalizacja stawki refinansowania NBB poprzez ustanowienie jej na poziomie nie mniejszym niż 1,3 rocznej realnej inflacji i w ten sposób możliwe byłoby podniesienie płynności banków komercyjnych. W zwiększonym stopniu należy także kontrolować popyt na pieniądz. Powinno się też podjąć energiczne działania nakierowane na to, by państwowe papiery wartościowe miały 100 % płynność i dochodowość bliską lombardowej stopie procentowej[25].

Białoruski sektor bankowy ma dużą szansę odegrania pozytywnej roli w procesie pozyskiwania inwestycji zagranicznych. Ze względu na uwarunkowania polityczne niemożliwe jest subsydiowanie z zewnątrz przez organizacje międzynarodowe itp., inwestycje muszą się ograniczyć do dokonywanych przez zagraniczne firmy[26]. Pierwsze plany wsparcia przedsiębiorstw powstały w 1992 r., natomiast od 1997 r. tworzono podstawy prawne oraz system kontroli państwowej i regulowania działalności inwestycyjnej. Efektem przyjęcia na Białorusi Kodeksu Inwestycyjnego w 2001 r. było zwiększenie liczby i rozmiarów inwestycji do 3,6 mld USD do połowy 2004 r. 36 % zrealizowano ze środków zagranicznych, a 64 %      z krajowych[27]. W dalszym ciągu koncentrowały się one niestety w stolicy i w miastach obwodowych[28]. Otwiera to pole dla działalności bankowej, która może polegać np. na dokapitalizowaniu przedsiębiorstw, czy to krajowych, czy zagranicznych. Współcześnie dostępność kredytowania jest jednym z kluczowych kryteriów wyboru miejsca inwestowania i mogłoby się to przyczynić do polepszenia pozycji Białorusi w tym zakresie. 



[1] Конституция Республики Белaрусь, ст. 132, 136

[2] Банковский Кодекс Республики Беларусь, ст. 58-60

[3] Устав Национального банка Республики Беларусь

[4] Банковский Кодекс Республики Беларусь, ст. 61, 63-67

[5] Устав Национального банка Республики Беларусь, ст. 33-34

[6] Ibidem, ст. 36-37

[7] Банковский Кодекс Республики Беларусь, ст. 48, 50-51

[8] Ibidem, ст. 28-29

[9] Ibidem, ст. 31

[10] Ibidem, ст. 34, 77,  81-82, 93-94, 97, 101

[11] Инструкция о государственной регистрации банков и небанковских кредитно-финансовых организаций и лицензировании банковской деятельности, ст. 26

[12] Голодова Ж. Г., op. cit., s. 43

[13] Банковский Кодекс Республики Беларусь, ст. 19

[14] Ibidem, ст. 80

[15] Ibidem, ст. 75

[16] Инструкция о государственной регистрации банков и небанковских кредитно-финансовых организаций и лицензировании банковской деятельности, ст. 54

[17] Банковский Кодекс Республики Беларусь, ст. 102-104

[18] Żukowska H., Żukowski M., op. cit., s. 126

[19] http://www.nbrb.by/system/banks.asp [dostęp 21-03-2011]

[20] http://www.nbrb.by/system/ex-banks.asp [dostęp 21-03-2011]

[21] http://www.nbrb.by/system/reorgbanks.asp [dostęp 21-03-2011]

[22] Прокопович П.П., Банковская система Республики Беларусь: направления работы в 2009 г. и задачи на           2010 г., [w:] Деньги и кредит, 3/2010, Москва, s. 30

[23] Голодова Ж. Г., op. cit., s. 38-40

[24] Прокопович П.П., op. cit., s. 28-31

[25] Проблемы развития национальной экономики Беларуси, Минск 2002, s. 155

[26] Borko Henryk, Transformacja gospodarek Ukrainy, Białorusi oraz Litwy i ich implikacje dla stosunków gospodarczych z Polską, Warszawa 2008, s. 97

[27] Вербицкая Е. Н., Предпрнимательство и устойчивое развитие : Беларусь, Евросоюз, Польша, Минск 2004, s. 32-33

[28] Borko H., op. cit., s. 117


Zobacz także:

Tagi:

Aktualna ocena artykułu: 5

Oceń artykuł:

Komentarze:

Dodaj Komentarz:

 

Reklama

Zareklamuj się u nas: reklama(at)rynekwschodni.pl

Kursy Walut

Kursy średnie (aktualizowane raz dziennie)
(2017-09-21)
UAHhrywna (Ukraina)0,1372
Wzrost0.88%
RUBrubel rosyjski0,0619
Wzrost0.98%
Kursy średnie (aktualizowane raz w tygodniu)
(2017-09-20)
AMD (100)dram (Armenia)0,7446
Spadek-0.21%
GELlari (Gruzja)1,4388
Spadek-0.61%
MDLlej Mołdawii0,2019
Wzrost0.25%
AZNmanat azerbejdżański2,0960
Wzrost0.1%
KGSsom (Kirgistan)0,0518
Wzrost0.19%
TJSsomoni (Tadżykistan)0,4054
Wzrost0.17%
UZS (100)sum (Uzbekistan)0,0441
Wzrost0.23%
KZT (100)tenge (Kazachstan)1,0438
Spadek-0.51%

O biznesie na Wschodzie

 

16.05.2016

 

Obecność przedsiębiorstwa w Internecie

Problem z wykorzystaniem Internetu w prowadzeniu biznesu w Kazachstanie jest taki, że z jednej strony wzrasta udział usług e-commerce, szczególnie w sektorze bankowym i spożywczym, organizowane są konkursy na nowe aplikacje itd.. 

 
 

 

10.05.2016

 

Jak widzą przedsiębiorstwa tak Polskę malują

Wizerunek przedsiębiorstw za wschodnią (i nie tylko) granicą nie jest jedynym i decydującym czynnikiem wpływającym na postrzeganie Polski. W celu całościowego zbadania odbioru państwa należałoby zbadać m.in. stereotypy, przeprowadzić badania wizerunkowe wśród społeczeństwa, uwzględnić czynniki takie jak dyplomacja publiczna oraz sposób prowadzenia polityki wewnętrznej i zagranicznej, wydarzenia kulturalne, atrakcyjność turystyki i dziedzictwa kulturowego oraz kapitał ludzki(Anholt, Olins).

 
 
 

 

25.04.2016

 

Targi wciąż w modzie

 
 
 

Opinie

Białoruś

18.03.2017

 

Białoruś znowu lawiruje

Eksperci ostrzegają. Kondycja białoruskiej gospodarki jest w fatalnym stanie. Podstawowe wskaźniki białoruskiej gospodarki w 2016 roku pokazały wyraźnie, że władzom Białorusi nie udało się odwrócić negatywnych tendencji zapoczątkowanych w 2015 roku. Co więcej, eskalacja napięcia na linii Mińsk-Moskwa, jesienią ubiegłego roku, każe przypuszczać, że kryzys gospodarczy będzie trwał i w tym roku. 

 
 

Rosja

16.03.2017

 

Wpływ rosyjskich sankcji na polski sektor rolno-spożywczy

Wprowadzone przez Rosję w 2014 r. ograniczenia na wwóz produktów rolniczych i żywności z UE w założeniu były nie tylko rewanżem za europejskie sankcje, ale również próbą podniesienia politycznych kosztów ich nałożenia poprzez uderzenie we wpływową grupę interesu. Polska miała być jedną z głównych ofiar kontr-sankcji. Utrata ważnego rynku zbytu miała wywołać na tyle poważne straty, aby skłonić polskich, rolników, sadowników i hodowców do nacisku na elity polityczne stojące w obliczu wyborów samorządowych (listopad 2014) prezydenckich (maj 2015) i parlamentarnych (październik 2015). 

 
 
 
 
 
 

Wiedza

Ukraina

26.05.2014

 

Raport: Ukraińscy oligarchowie

Mimo, że robią wielkie interesy zajmują się również polityką. Tworzą partie, kreują rządy, obejmują urząd prezydenta. Świat ukraińskiej polityki liczy się z ich decyzjami. Są przykładem tego, że na Ukrainie wielki biznes jest związany z wielką polityką. Zapraszamy do lektury kolejnego (drugiego) już raportu portalu rynekwschodni.pl poświęconego tym razem ukraińskim oligarchom.

 

 
 

Ukraina

04.05.2014

 

System podatkowy Ukrainy cz.2

 

Podatek akcyzowy

Podatek akcyzowy jest ogólnopaństwowym podatkiem pośrednim, pobieranym z tytułu wytworzenia lub importu pewnych rodzajów towarów konsumpcyjnych. Zgodnie z kryterium podmiotowym płatników tego podatku można najogólniej podzielić na trzy grupy: osoby prawne (rezydenci i nierezydenci), podmioty gospodarcze, które nie mają statusu osoby prawnej oraz osoby fizyczne (prowadzące i nieprowadzące działalności gospodarczej). 

 
 
 
 
 
 

Wideo

 

Zaproszenia

 

14.09.2017

 

Konferencja Wschodoznawcza: Europa Wschodnia w badaniach interdyscyplinarnych

I Międzynarodowa Studencko-Doktorancka Konferencja Wschodoznawcza „Europa Wschodnia w badaniach interdyscyplinarnych” organizowana przez Studenckie Koło Naukowe Wschodoznawców Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, ma na celu przyjrzenie się Ukrainie, Białorusi i Rosji z perspektywy historii, antropologii, kultury, stosunków międzynarodowych, ekonomii i nauk prawniczych. Konferencja jest skierowana do studentów i doktorantów ze środowisk naukowych i badawczych z Polski oraz Europy. 

 
 

 

06.09.2017

 
Chór Alexandrowa w Polsce!

Chór Alexandrowa w Polsce!

Już w listopadzie 2017 r. rozpocznie się polska trasa koncertowa światowej sławy „Chóru Alexandrowa”. Tournée rozpocznie się 21 listopada w Częstochowie, następnie zespół wystąpi w Zabrzu, Warszawie, Toruniu, Olsztynie oraz w Białymstoku. Będzie to pierwszy występ zespołu w nowym składzie, po tragicznych wydarzeniach z grudnia 2016 r., gdzie w katastrofie lotniczej zginęli muzycy i członkowie zespołu baletowego.

 
 

 

05.04.2017

 

Dołącz do nas. Zostań redaktorem rynekwschodni.pl

Redakcja specjalistycznych oraz wchodzących na rynek mediów portali: "rynekwschodni.pl" oraz "wrosji.pl" dotyczących szeroko rozumianej tematyki wschodniej ogłasza nabór na różne interesujące stanowiska.
 
 
 

Subskrypcja

Kanał Atom

Subskrybuj nasz kanał

Aby być na bieżąco, subskrybuj nasz kanał Atom.

 

© Copyright by rynekwschodni.pl 2011-2017

Zaloguj